संत श्रेष्ठ श्री गजानन महाराज काही दिवस शेगांव मध्ये राहिले… परब्रम्ह जिथे आवश्यकता असते तिथे संचार करत असते. कुणीही त्यांना एका ठिकाणी अडकवून ठेवू शकत नाही. वऱ्हाड प्रांतात अडगाव नावाचे गाव आहे तिथे गजानन महाराज जाण्यासाठी निघाले . तो महिना होता वैशाख. वैशाख महिना म्हणजे उन्हाळ्याचे दिवस होते. उन्हाचे प्रमाण इतके होते कि सर्वत्र पाण्याचे दुर्भिक्ष होते. वाटेत अकोली नावाचे गाव होते. तिथे महाराज आले. महाराजांना खूप तहान लागली होती. महाराज ज्या रस्त्याने जात होते तिथे भास्कर नावाच्या शेतकरी आपल्या शेतात काम करीत होता. भास्कर ने स्वतःला पाणी पिण्यासाठी एक घागर पाणी आणले होते. श्री गजानन महाराज भास्कर च्या जवळ आले व पिण्यासाठी पाणी मागितले. पाणी पाजण्याचें खूप मोठे पुण्य आहे. पाण्याशिवाय प्राणाचे रक्षण होणे अशक्य आहे. मोठमोठे धनिक लोक पाणपोई द्वारे लोकांची तृष्णा भागवतात व पुण्य कमवतात. महाराजांच्या हि वाणी ऐकून भास्कर श्री महाराजाना म्हणाले आपण तर दिंगबर आपणस पाणी पाजून काय पुण्य मिळणार ? उलट जर अनाथ , पंगू , दुर्बल यांना पाणी पाजले तर पुण्य मिळेल हे शास्त्र वचन आहे. आपणास पाणी देऊन काय पुण्य मिळणार. मी आपणस पाणी देणार नाही. भास्कर हे बोलणे ऐकून महाराजांनी स्मित हास्य केले व तिथून पुढे निघाले. थोडे पुढे गेल्या नंतर तिथे एक विहीर होती. महाराजांना तिकडे जाताना पाहून भास्कर म्हणाला अहो ती विहीर कोरडी आहे. आणि हसू लागला. महाराज त्याला म्हणाले अरे तू म्हणतोस ते बरोबर आहे पण एक प्रयत्न करतो समाज हितासाठी पाहूया पाणी मिळते का ? महाराज विहिरी जवळ आले. विहीर पूर्णतः कोरडी होती. महाराज तिथेच असणाऱ्या एक वृक्षा काही ध्यान लावून बसले आणि त्यांनी प्रार्थना सुरु केली – हे देवा । हे वामना वासुदेवा । प्रद्युम्न राघवा । हे विठ्ठला नरहरी । हे आकोली पाण्यावाचून त्रस्त झाली । ओलही ना राहिली । कोठेंच देवा विहिरींतून । मानवी यत्न अवघे हरिलें । म्हणून तुजला प्रार्थिले । पाव आतां जगन्माऊली । पाणी दे या विहिरीला । महाराजांच्या प्रार्थनेचे रूपांतर कृपेत झाले. विहिरीला पाण्याचा पाझर फुटला आणि काही क्षणात विहीर पाण्याने तुडुंब भरली. महाराज त्या विहिरीचे पाणी पिले. हे सर्व पाहून भास्कर थक्क झाला आणि त्याला कळून चुकले महाराज नक्कीच कुणीतरी महान योगी आहेत. तो धावतच महाराजांच्या जवळ आला आणि महाराजांना क्षमा प्रार्थना करू लागला. हे नरदेह धारी परमेश्वरा । हे दयेच्या सागरा ।लेकरासी कृपा कर । अर्भक मी तुमचे । मी आपणस ओळखले नाही आणि आपणस अपशब्द बोललो मला माफ करा. महाराज तर कृपेचे सागर आहेत ते कधी आपल्या बालकांवर रागावतील का. उलट महाराज त्याला म्हणाले अरे तुला त्रास होत होता म्हणूनच विहिरी ला आणि आणले आहे. विहिरीला पाणी लागल्याची वार्ता संपूर्ण गावात पसरली अनेक गावकरी मंडळी तिथे आली. सर्वांनी एका स्वरात महाराजांचा जयजयकार केला बोला श्री गजानन महाराज कि जय!

बोध – खरंतर आजच्या लीलाच पूर्णतः बोध आहे. त्यावर वेगळा बोध लिहिणे आवश्यक नाही असे म्हंटले तरी वावगे ठरणार नाही. तरी देखील महाराजांना प्रार्थना करून आपण इथे बोध मांडण्याचा प्रयन्त करूया. आजची संपूर्ण लीला आपणस प्रार्थनेचे महत्व समजून सांगत आहे. जिथे कुठे आपला भक्त अडचणीत असेल तिथे परब्रह्म आपली मदत करण्यासाठी येत असते. या लीलेत श्री भास्कर हे देखील कोणत्या तरी देवाची भक्ती , सेवा करत असतील. त्यामुळेच परब्रम्ह श्री गजानन महाराज लीलेचे निमित्त करून त्यांच्या साठी धावून आले. कारण महाराजच श्री राम , श्री कृष्ण , विठ्ठल आहेत. आपण ज्या कोणत्या देवाची भक्ती करतो त्यांची नावे विविध आहेत पण परब्रम्ह मात्र एकच आहे. महाराजांनी भास्कर यांना पाणी मागितले पण भास्कर ने आपल्या अर्धवट माहितीच्या आधारे महाराजांनाच आपले विचार सांगितले. महाराज त्यांना काहीच बोलले नाहीत कारण महाराजांची प्रत्येक लीला म्हणजे कृतीतून अनुभूती. इथे महाराजां नी स्वतः प्रार्थना केली. इथे महाराज आपणस प्रार्थनेची शक्ती समजवून सांगत आहेत. महाराजांनी प्रार्थना करून विहिरीस पाणी आणले. थोडक्यात महाराज आपणस सकारात्मक प्रार्थना करण्याची शिकवण देत आहेत. महाराज भास्करला म्हणत आहेत कि तुझ्या साठीच पाणी आणले आहे म्हणजेच भास्कर ने सुद्धा देवाला अनेकदा प्रार्थना केली असेल कि भगवंता पाण्याचे दुर्भिक्ष दूर कर आणि त्यांच्या प्रार्थनेचे फलस्वरूप महाराजांनी १४ वर्षांपासून कोरड्या असणाऱ्या विहिरीस पाणी निर्माण केले. इथे महाराज आपणस पाण्याचे महत्व देखील समजून सांगत आहे. पाणी म्हणजे जीवन. आज जे पाणी आहे ते जपून वापरा तसेच पाण्याचे स्तोत्र वाढवण्याची प्रेरणा महाराज आपणस देत आहेत.

चला आपण सर्व मिळून श्री गजानन महाराजांना प्रार्थना करूया – हे समर्था.. आजची लीला म्हणजे प्रार्थना कशी करावी याची शिकवण आहे आमच्यासाठी.. ज्या प्रमाणे तू श्री भास्करराव यांच्याकडून प्रार्थना करवून घेतलीस व प्रार्थनेस निमित्त करून त्यांच्यावर कृपा केलीस अशीच कृपा आमच्यावर कर.. आमच्याकडून सकारात्मक प्रार्थना करवून घे.. तसेच आमच्याकडून पाण्याचे स्तोत्र वाढावेत ह्या साठी आम्हाला निमित्त कर.. आमच्याकडून हि प्रार्थना करवून घेतलीस त्या बद्दल खूप खूप धन्यवाद !!

लीला क्रमांक १७ मध्ये आपण पहिले कि महाराज पिपंळगावात आले. समाधी अवस्थे मधून महाराज बाहेर यावेत व आपल्याशी बोलावेत यासाठी गावकर्यांनी कसा प्रयत्न केला आणि त्यांच्या श्रद्धेचे फलस्वरूप महाराज समाधी अवस्थेतून बाहेर आले तो दिवस होता सोमवारचा. पुढे दुसऱ्या दिवशी मंगळवारी शेगांव चा बाजाराचा दिवस होता. त्या बाजारात अनेक पिंपळगावातील मंडळी गेली होती. त्याच बाजारात श्री बंकटलाल देखील आले होते. त्या दिवशी बाजारात अनेक लोकांच्या बोलण्यात येत होते कि आमच्या पिंपळगावात एक अवलिया आले आहेत. हा हा म्हणता हि बातमी संपूर्ण बाजारात पसरली. बंकटलाल यांच्या कानी हि गोष्ट पडताच त्यांना मनातून खात्री वाटली कि नक्कीच ते आपले श्री गजानन महाराजच असणार. त्यांनी क्षणाचाही विलंब न करता आपल्या पत्नी सहित पिंपळगाव गाठले. पाहतो तर काय साक्षात परब्रह्म श्री गजानन महाराजच होते. मग काय त्यांच्या डोळ्यांतून आनंदाश्रू येऊ लागले. त्यांनी महाराजांना वंदन केले. महाराज आपण आता येतो म्हणून गेलात.. आज पंधरा दिवस झाले महाराज… आमचे काही चुकले काय .. महाराज तुमच्या विना शेगांव भणभणीत दिसत आहे.. सर्व सेवेकरी आपली वाट पहात आहेत.. बैल गाडी आणली आहे.. आपणस विनंती आहे.. आपण शेगांवास चलावे… माय लेकांची ताटातूट होणे बरे नव्हें… अनेक भक्त आपली वाट पहात आहेत… आपणस विनंती आहे आपण शेगांवी चलावे… बंकटलाल यांची प्रार्थना महाराजांनी स्वीकार केली आणि ते बैलगाडीत बसले. पिंपळगावतील लोकांना अश्रू अनावर झाले. बंकटलाल यांनी सर्व गावकर्यांना म्हणाले आपणस विनंती आहे. महाराजांना भेटण्यास आपण शेगांवी येत जावे तरी आपण आम्हाला निरोप द्यावा. काही अंतर गेल्या नंतर श्री गजानन महाराज बंकटलाल यांना म्हणाले. हि सावकाराची रीत असते का ? दुसऱ्याचा माल बळजबरीने न्यावा मला तर तुझ्या घरी येण्यास भीती वाटते. महालक्ष्मी जी जगद्जननी आहे जिची सर्वत्र सत्ता तिला सुद्धा तू कोंडून ठेवले आहे. तिथें माझे काय ? म्हणून मी निघून गेलो होतो. महाराजांची हि वाणी ऐकून बंकटलाल खूपच विनय पूर्वक महाराजांना म्हणाले महाराज. महाराज माझ्या कुलुपाला ती जगन्माता भ्याली नाही तर तुमचा वास तिथे आहे म्हणून ती माझ्याकडे स्थिर ( चिरकाल ) आहे. ज्या ठिकाणी आई असते तिथेच बाळ असते. महाराज आपल्या चरण कमला पुढे माझ्या साठी काहीच मौल्यवान नाही. आता माझे असे काहीच नाही. जे काही आहे ते सर्व तुमचे आहे. माझी आपणस इतकीच विनंती आहे आपण शेगांवात रहावे. अशा रीतीने श्री गजानन महाराज पुन्हा शेगांवात आले. सर्व गावकरी खूप आनंदित झाले आणि सर्वांनी एक घोषात महाराजांचा जयजय कार केला . बोला श्री गजानन महाराज कि जय !

बोध – खरंतर आजची लीला म्हणजे आपणस भक्ती कशी असावी हे आपणस समजण्यासाठी केलेली हि लीला आहे हाच बोध आपणास मिळत आहे. पहा ना बाजारात केवळ चर्चा झाली कि कुणीतरी अवलिया पिंपळगावात आले आहेत यावरून बंकटलाल यांच्या मनात लगेचच सकारात्मक विचार आला कि नक्कीच ते श्री गजानन महाराजच असणार. किती तो विश्वास आणि श्रद्धा आणि त्याचे फलस्वरूप खरोखर ते श्री महाराजच होते. आपणासही आपली भक्ती वाढवायची आहे. श्री बंकटलाल यांनी महाराजांना विनंती केली महाराज आपण शेगांवी चलावे.. यावरून आपल्या लक्षात येते कि श्री बंकटलाल यांची महाराजांच्या चरणी जी काही श्रद्धा… भक्ती होती किती उच्च असेल. कारण परब्रम्हाला आपल्या सोबत नेणें म्हणजे तितकेच त्यांचे सुद्धा आपल्यावर प्रेम असणे आवश्यक आहे. यावरून आपणस आपले व महाराजांचे नाते कसे निर्माण झाले पाहिजे याची समज प्राप्त होते. काही अंतर गेल्या नंतर महाराज श्री बंकटलाल यांना म्हणतात मला तुझी भीती वाटते कारण तू लक्ष्मी मातेस बंदिस्त केले आहे… यावर श्री बंकटलाल म्हणतात महाराज जे कि आहे ते तुमचे आहे. तुम्ही आहात म्हणून जगद्जननी माझ्याकडे वास करत आहे. मला आपले चरण कमल सोडून काहीच नको. इथे खूप खोल असा संदेश महाराज देत आहेत. लक्ष्मी हि कमवलीच पाहिजे पण लक्ष्मी माता प्रसन्न झाल्यानंतर आपले मन लगेचच त्याच गोष्टीला सर्वस्व मानते आणि इथेच गडबड होते. असे होऊ नये यासाठी बंकटलाल यांचे वाक्य आपणस नेहमी लक्षात ठेवायचे आहे. जी काही जगद्जननी लक्ष्मी मातेची कृपा आहे ती सर्व आपल्या महाराजांची कृपा आहे. कुठेच मला अहं भाव ठेवण्याची चूक करायची नाही.पहा हा भाव आपल्या आयुष्यात भरभरून लक्ष्मी मातेचा वास असेल आणि आपल्या ह्रदयातून फक्त धन्यवाद चे भाव येतील… धन्यवाद महाराज कोटी कोटी धन्यवाद . चला आपण श्री गजानन महाराजांना प्रार्थना करूया

हे समर्था आजची तुझी लीला म्हणजे भक्तीच्या उच्च अवस्था प्राप्त करून घेण्याचा आमच्या साठी प्रसादच आहे.. हा प्रसाद आम्हाला दिलास त्या बद्दल खूप खूप धन्यवाद… जशी श्री बंकटलाल यांना भक्ती प्राप्त झाली.. अशी भक्ती आमच्या ह्रदयात जागृत कर.. कारण हे सर्व तुझ्या कृपेशिवाय शकय नाही… तुझ्याच कृपेने आमच्या जीवनातं.. जगद्जननी श्री लक्ष्मी मातेचा वास आहे.. हि समज दिलीस त्या बद्दल धन्यवाद… हि जी समज आज प्राप्त झाली आहे ती आमच्या अंतर्मनात रुजव कारण आमचे मन कायम स्व चा नारा लावते आणि इथेच मी अडकतो.. कृपा कर मला या पासून वाचवं… आणि प्राप्त लक्ष्मीचा वापर योग्य पध्द्तीने करण्याची समज मला दे.. कारण तू भरपूर देतोस.. धन्यवाद समर्था हि प्रार्थना करून घेतल्याबद्दल धन्यवाद !

श्री गजानन महाराज शेगांव मध्ये होते..महाराजांच्या लीला ची प्रचित अनेक भक्तांना येत होती..त्यामुळे दिवसेंदिवस.. भक्तांची गर्दी वाढतच होती..अचानक एक दिवस महाराजांच्या काय मनात आले माहित नाही… महाराज अचानक शेगांव सोडून… शेगांव जवळ असणाऱ्या पिंपळगाव गावात निघून गेले… महाराज कुठे गेले हे कुणासच ठाऊक नव्हते… त्या पिंपळगाव गावात अरण्यात एक हेमाडपंती शंकराचे मंदिर होते… महाराज मंदिरात जाऊन बसले… पद्मासनात महाराज ध्यानस्थ बसले… त्या अरण्यात अनेक गुराखी मुले आपले गुरे घेऊन येत असत… गुरे चरत असताना काही मुले भगवान शंकराच्या मंदिरात दर्शन करण्यासाठी येतात… तेव्हा त्यांना महाराजांचे दर्शन होते… महाराजांचे स्वरूप पाहून ते मुले जरा गोंधळून गेली.. कारण महाराज ध्यानस्थ बसले होते… त्या मुलांनी महाराजांशी बोलण्याचा प्रयत्न केला पण महाराज काहीच बोलले नाही… काहींना वाटले हे साधू जेवण न मिळाल्या मुळे कदाचित बोलत नसावेत… तेव्हा त्या मुलांनी आपल्या जवळील जी शिदोरी होती… ठेचा.. भाकरी… कांदा महाराजांना दिला परंतु महाराज काहीच बोलले नाहीत.. ते ध्यानावस्थेतच होते…  मुलांना काहीच समजत नव्हते… ते एकमेकांशी बोलत होते..कुणी म्हणे हे मरण पावले आहेत असेही नाही कारण… मृत माणसाचे अंग गार असते… यांचे अंग गार नाही… कुणी म्हणे भूत… पण भूत असू शकत नाही… भूत मंदिरात बसणार नाही… कुणी म्हणाले हे देव असावेत… आपण यांचे पूजन करू… त्या सर्वांनी महाराजांची पूजा केली.. पण महाराज काही ध्यानातून बाहेर आले नाही… आता दिवस मावळण्याची वेळ झाली होती… सर्व मुले एकमेकांना म्हणाली आता आपण घरी जाऊ या… आपले घरचे वाट पहात असतील… त्या मुलांनी ठेचा भाकरी तशीच ठेवली व सर्व जण आपापल्या घरी निघून गेले … सर्वांनी घरी गेल्यावर हि घटना आपल्या घरी सांगितली… संपूर्ण गावात हि बातमी पसरली… दुसऱ्या दिवशी सर्व गावाचं त्या मंदिरात आले… पाहतो तर काय… महाराज त्याच अवस्थेत होते… महाराजांनी भाकरी सुद्धा खाल्ली नव्हती… सर्वांना आश्चर्य वाटले… काही जण म्हणे हे शिवजी आहेत… समाधी अवस्थेत आहेत.. त्यांना त्रास होईल असे वर्तन करू नका… गावातील सर्व लोकांनी एक पालखी सजवली आणि त्यात महाराजांना बसवले… महाराजांची पूजा केली… वाद्य संगीतात महाराजांची पालखी सोहळा करण्यात आला… अनेक लोक भजन म्हणत होती… जय जय योगीराज मूर्ती… महाराजांची पालखी गावातील मारुती मंदिरात आणण्यात आली… पाटावर महाराजांना बसवण्यात आले.. महाराज समाधी अवस्थेतच होते… तोही दिवस तसाच गेला… आता लोकांना काय करावे समजत नव्हते… कुणी स्तवन करत होते… कुणी प्रार्थना करत होते… तर काही जणांनी उपवास पकडला… महाराजांनी समाधी अवस्थेतून बाहेर येऊन आपल्याशी बोलावे या साठी…आणि काय आश्चर्य महाराज समाधी अवस्थेतून बाहेर आले… उपस्थित सर्व मंडळी आनंदित झाली… सर्वानी महाराजांना नैवैद्य ग्रहण करण्याची विनंती केली… महाराजांनी नैवद्य ग्रहण केला… सर्व जण खूप आनंदित झाले… तो दिवस होता सोमवार चा … सर्वांनी एक घोषात महाराजांचा जयजयकार केला… जय जय योगीराज मूर्ती .

बोध – वरील लीला तर आपल्या मनाचे दर्शन होण्यासाठी एक आरसाच आहे.. महाराज शेगांव सोडून अचानकपणे पिंपळगाव गावात आले.. म्हणजेच परब्रह्म हे कधीच एका ठिकाणी नसतात… ते सर्वत्र असतात.. त्यांना आपण कोणत्याही क्षेत्रा पुरते मर्यादित समजू नये… महाराज अरण्यातील शिव मंदिरात ध्यानस्थ बसले.. महाराज इथे आपणस ध्यानाचे महत्व सांगत आहेत.. आपणस जेव्हा वेळ मिळेल तेव्हा आपण ध्यानात जावे… म्हणजेच आपल्या मूळ अवस्थेत जाण्याचा प्रयत्न करावा हा खूप खोल असा संदेश महाराज आपणस देत आहेत… इथे गुराखी मुले गुरांना चरण्यासाठी घेऊन आले होते… जेणेकरून त्यांना मनसोक्त चरण्याचा आनंद घेता येईल… इथे महाराज आपल्याला आपल्या मनाचे दर्शन घडवत आहेत… आपले मन देखील त्या गुरां प्रमाणे इकडे तिकडे चोहीकडे धावत असते… ते कधीच एका ठिकाणी स्थिर रहात नाही… महाराज यातून आपणस सांगत आहेत… ज्या प्रमाणे गुरे चरण्यासाठी गुराखी विशिष्ठ ठिकाणी घेऊन जातात जेणेकरून इतर कुणाचे नुकसान होऊ नये… इथे महाराज या गोष्टीला निमित्त करून सांगत आहेत ज्या प्रमाणे गुराखी गुरे एका ठिकाणी चरण्यासाठी आणतो… त्या प्रमाणे आपणस आपले मन चांगल्या गोष्टी साठी स्थिर करायचे आहे… जेणेकरून ते चुकीच्या ठिकाणी धाव घेणार नाही… महाराजांना पाहिल्या नंतर त्या मुलांच्या मनात अनेक प्रश्न आले… त्यांनी सर्वात महत्वाची गोष्ट केली कि महाराजांना खाण्यासाठी ठेचा… भाकरी आणून दिली… यातून आपणस बोध होतो कि आपण आपल्या भोजनातील काही हिस्सा गरजू व्यक्तीला देणे आवश्यक आहे… पहा त्या गुराखी मुलांकडे किती भाकरी असेल त्यांच्या पुरतीची असेल… पण तरी देखील त्यांनी आपल्यातील भाकरी त्यांना दिली… यातून आपणस इतरांना देण्याचा गुण विकसित करण्यास सांगत आहेत… गावांतील लोकांनी महाराजांना शिव स्वरूप मानले…आणि श्रद्धा युक्त त्यांनी महाराजांचे पूजन केली… अनके भजने … प्रार्थना केल्या पण महाराज समाधी अवस्थेतून बाहेर आले नाहीत… हे सर्व पाहून त्यानी उपवासाचे व्रत घेतले… या व्रतातून आपणस विश्वास … श्रद्धा व भक्ती कशी असावी याची आपणास महाराज ओळख करून देत आहेत… उपवास म्हणजे केवळ अन्न पाणी सोडणे नाही तर…आपल्यातील नकारात्मक विचारांचा उपवास करण्याची महाराज आपणस शिकवण देत आहेत.. थोडक्यात आजची लीला म्हणजे बोधांचा खजाना आहे. चला आपण श्री गजानन महाराजांना प्रार्थना करूया… हे समर्था आजच्या लीलेतून तू आम्हाला आमच्या मनाचे दर्शन घडवून दिलेस त्याबद्दल धन्यवाद…आपण आजच्या लीलेस माध्यम करून ध्यानाचे जे महत्व समजून दिलेस त्याबद्दल धन्यवाद..आम्हाला तुझ्या ध्यानात मग्न कर… आमच्या मनाला ध्यानाची सवय लागावी यासाठी मला मदत कर…आमच्यात इतरांना देण्याचा गुण विकसित कर.. आम्हाला आमच्यातील नकारात्मक विचारांवर उपवास करण्याची सवय आमच्यात दृढ कर… समर्था हि प्रार्थना करून घेतल्याबद्दल धन्यवाद… कोटी कोटी धन्यवाद !!